Δυναμικό παρόν έδωσε το Ρέθυμνο στις συγκινητικές εκδηλώσεις μνήμης και τιμής που πραγματοποιήθηκαν το Σαββατοκύριακο 17 και 18 Οκτωβρίου 2026 στη Ρητίνη Πιερίας για το ιστορικό και ηρωικό 1ο Ανεξάρτητο Τάγμα Κρητών Εθελοντών, που συνέβαλε στην απελευθέρωση της Ρητίνης από τον οθωμανικό ζυγό στις 16 Οκτωβρίου 1912.

Ο Δήμος Ρεθύμνης εκπροσωπήθηκε από τον Αντιδήμαρχο Πολιτισμού κ. Μάνο Τσάκωνα ενώ συμμετείχε και ο Διευθυντής του Πολεμικού Μουσείου – Παράρτημα  Χρωμοναστηρίου Ρεθύμνου, Αντισυνταγματάρχης (ΠΖ) – Ιστορικός, Κολυμπιανάκης Ιωάννης, ο οποίος ήταν κεντρικός ομιλητής στις εκδηλώσεις που έγιναν.

Ο κ. Τσάκωνας, στο πνεύμα της διαχρονικής σύνδεσης της Κρήτης με την ιστορική μνήμη και τους αγώνες για την ελευθερία της Μακεδονίας, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στους Ρεθεμνιώτες Πολύβιο και Νικόλαο Τσάκωνα, οι οποίοι συμμετείχαν στο Ηρωικό Τάγμα των Κρητών Εθελοντών. Ο κ. Τσάκωνας παρουσίασε, μάλιστα, σημαντικά ιστορικά ντοκουμέντα που φωτίζουν την πορεία τους, καθώς και τη μετέπειτα προσφορά τους στον τόπο καταγωγής τους, το Ρέθυμνο.

Η συμμετοχή του στις εκδηλώσεις ανέδειξε με ουσιαστικό τρόπο τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της σύνδεσης των νεότερων γενεών με την ιστορία και τις θυσίες των προγόνων τους. Παράλληλα, υπογράμμισε τους ισχυρούς ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς που ενώνουν την Κρήτη με την Πιερία, μέσα από την κοινή ιστορική διαδρομή και την προσφορά των Κρητών εθελοντών στους αγώνες για την ελευθερία.

Οι εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από τον Χορευτικό Αναπτυξιακό Ορειβατικό Σύλλογο Ρητίνης, έπειτα από πολυετή ιστορική έρευνα και προετοιμασία. Κορυφαίες στιγμές του διημέρου αποτέλεσαν η παρουσίαση της ιστορικής πορείας του Τάγματος, η αναφορά απογόνων στους δικούς τους ήρωες, τα αποκαλυπτήρια του Ηρώου προς τιμήν των Κρητών Εθελοντών και η ονοματοδοσία της πλατείας σε «Πλατεία Τάγματος Κρητών Εθελοντών».

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε επίσης ο 1ος Αγώνας Δρόμου «Τρέχουμε στο μονοπάτι που περπάτησαν οι Ήρωες», με διαδρομή 10 χιλιομέτρων από την Κάτω Μηλιά έως τη Ρητίνη, ακολουθώντας το ιστορικό μονοπάτι που διέσχισαν οι Κρήτες Εθελοντές το 1912. Περίπου 150 δρομείς συμμετείχαν στον αγώνα, τιμώντας συμβολικά τη μνήμη των ηρώων.

Η παρουσία του Μάνου Τσάκωνα και η προσωπική του αναφορά στην οικογενειακή ιστορία των προγόνων του έδωσαν ξεχωριστό χαρακτήρα στις εκδηλώσεις, αναδεικνύοντας ότι η ιστορική μνήμη δεν αποτελεί απλώς αναδρομή στο παρελθόν, αλλά ζωντανό δεσμό ανάμεσα στους ανθρώπους, τους τόπους και τις γενιές.

Η τιμή στους Κρήτες Εθελοντές αποτελεί ταυτόχρονα τιμή στην κοινή ιστορία της Κρήτης και της Μακεδονίας και υπενθύμιση της αξίας της ιστορικής γνώσης, της συλλογικής μνήμης και της διαφύλαξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.