Παλαιό και Νέο «Δόγμα» Οινοποσίας

Η επιτυχής συνύπαρξή τους στη Γιορτή του Κρασιού στο Ρέθυμνο

Όλα ξεκίνησαν από το Διόνυσο, ένα Θεό αρχικά συνδεδεμένο με τις σκοτεινές εξάρσεις, τις μιαρές ιερουργίες, την ωμοφαγία, τη βαρβαρότητα, την αταξία και το άλογο, ο οποίος μεταμορφώθηκε σε έναν θεό του πολιτισμού και εντάχθηκε στο λατρευτικό και κοινωνικό σύστημα της αρχαίας Ελλάδας. Η γενικευμένη κατανάλωση του κρασιού, λοιπόν, και η μεταμόρφωσή του σε δημόσιο ποτό, που αναδείκνυε την κοινωνικότητα και την πνευματικότητα των ανθρώπων, ήταν φυσικό επακόλουθο της γενίκευσης της λατρείας του Διονύσου. Το ηθικό, κοινωνικό και πολιτιστικό περιεχόμενο που είχε αποκτήσει η οινοποσία και παράλληλα η σύνδεσή της με τον ελληνικό τρόπο ζωής, δύσκολα θα ωθούσε κάποιον Έλληνα στο να προτείνει την κατάργησή της για την αποφυγή κάποιου κακού.

Το ελληνικό Συμπόσιο ήταν ένας θεσμός της αρχαίας κοινωνίας ο οποίος περιελάμβανε και συνδύαζε την ευσέβεια προς τους Θεούς, τη διασκέδαση, την αταξία, τη συζήτηση και την εκπαίδευση των πολιτών. Υπό το πρίσμα, λοιπόν, της «θεμιτής μέθης», οι αρχαίοι έλληνες στα Συμπόσια αποσκοπούσαν στην ομαλή και συγκροτημένη διεξαγωγή της συζήτησης και της συντροφικότητας.

Στις μέρες μας πια, διαμορφώνεται μία νέα τάση οινοποσίας, η οποία έχει απομακρυνθεί κατά πολύ από τις παλιές και σταθερές θρησκευτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές λειτουργίες της και αποσκοπεί περισσότερο στην αισθητική απόλαυση. Ακόμη και οι χώροι της οινοποσίας (τα σπίτια, τα εστιατόρια, οι ταβέρνες) έχουν μετατραπεί σε ευπρεπείς χώρους. Το σκηνικό της οινοποσίας, λοιπόν, δε διαφέρει από κάποιον άλλο χώρο συναθροίσεως. Παράλληλα με την αξιόλογη πρόοδο στην ποιότητα των κρασιών, στο έδαφος αυτής της σεμνής οινοποσίας αναδύθηκε το νέο «δόγμα» της, που υποδηλώνει ότι αυτό που προέχει στην εποχή μας είναι η αισθητική απόλαυση, δηλαδή, η απόλαυση των γευστικών και αρωματικών αρετών του κρασιού από νηφάλιους ανθρώπους, αποκλείοντας τη δημιουργία ευφορίας και την ύπαρξη ουσιαστικής κοινωνικότητας μεταξύ των ανθρώπων.

Ταυτόχρονα, η νέα αυτή αντίληψη για την οινοποσία συνδέει το κρασί με την κουζίνα. Όπως το κρασί, έτσι και η κουζίνα υπέστη μία ανάλογη «μεταμόρφωση», καθώς πια, εκτός από τη διατροφή, την υγεία και τη θρησκευτικότητα, εξυπηρετεί σε μεγάλο βαθμό την αισθητική απόλαυση. Πλέον, αποτελούν ένα ενιαίο σώμα̇ το γαστρονομικό.

Για αυτή τη «Γιορτή του Κρασιού» στο Ρέθυμνο, το αρχαιοελληνικό Συμπόσιο και το νέο δόγμα της οινοποσίας θα συνυπάρξουν αρμονικά. Σεβόμενοι, από τη μία, την παραδοσιακή οινοποσία του Συμποσίου, όπου ο οίνος και η συζήτηση βρίσκονται σε στενή σύνδεση ̇ καθώς ο οίνος γεννά την ευθυμία και την έμπνευση και η συζήτηση αναδεικνύει την κοινωνικότητα και την πνευματικότητα των ανθρώπων, και ανταποκρινόμενοι, από την άλλη, στις εξελίξεις των καιρών και τη διαμόρφωση νέων τάσεων, οι επισκέπτες θα παρευρίσκονται σε μία γιορτή, όπου θα έχουν την ευκαιρία, συν τοις άλλοις, να εξοικειωθούν με τις ποικιλίες των Κρητικών σταφυλιών και τους τρόπους οινοποίησής τους, να διακρίνουν τα ποικίλα αρώματα και τις γεύσεις και να επιτύχουν τον ιδανικό συνδυασμό κρητικών εδεσμάτων και κρασιών.
Εμπνευσμένο από το άρθρο του Χρίστου Ζουράρη, «Το νέο δόγμα της οινοποσίας», στο Πρακτικά του Διεθνούς Επιστημονικού Συμποσίου: Οίνος Παλαιός Ηδύποτος : Το κρητικό κρασί από τα προϊστορικά ως τα νεότερα χρόνια, (επιμ.) Αικ. Κ. Μυλοποταμιτάκη, Ηράκλειο, 2002